Een novum hedenochtend. Nou ja, gisterochtend ook al, maar omdat dat een zondag was vind ik dat dat eigenlijk niet telt.

Hedenochtend was ik uitgeslapen. Ik was uitgerust op het moment dat de wekker ging. Ik was zelfs al wakker, uitgeslapen en uitgerust, enige tijd voor de wekker ging. En ik moet zeggen dat het een goed gevoel is.

In de maanden oktober tot en met december vorig jaar sleet het feit dat ik twee banen had als een gletsjer door mijn leven, alles vooruitschuivend wat niet met één van die twee banen van doen had: slapen, uitrusten [1], vrienden, familie. En gezondheid: 1 week voor het einde werd ik ziek.

Het nieuwe jaar ging ik in met een stuwwal aan te verwerken vermoeidheid en verwaarloosde sociale contacten. Onder de eigen ogen uitte zich dat in een driedubbele wal. In het dagelijkse leven in de vorm van een grote groep mensen die ik (te) lang niet zag, sprak en mailde. Los van een enkele avond die ik buiten de deur doorbracht met mensen die ik graag zie, ben ik de afgelopen weken regelmatig om 9 a 10 uur ‘s avonds te bed gegaan, om dan na nog geen 10 bladzijden met het boek in de hand in slaap te vallen. Meestal schrik ik dan nog even op om het licht uit en het boek dicht te doen.

Uiteindelijk kan ik stellen dat het effect heeft gehad. Zondagochtend was ik om 8 uur klaarwakker, geen sprankje slaap meer om aan te boren. En gisteravond viel ik voor het eerst niet bij het lezen van een boek in 10 minuten in slaap. Vanochtend was ik om 7 uur bij de pinken. Klaar. Uitgerust.

Klaar voor het nieuwe jaar. Dus dat valt best mee, na 47 dagen.

++

[1] Wat mij betreft is er verschil tussen slapen en uitrusten. Er is natuurlijk ook overlap, maar even tot jezelf komen en reflecteren, dat gaat toch beter met de ogen open. Voorwaarde is wel dat je niet gestoord wordt.

Het is de kanker, zij knaagt aan een generatie.

Van de 12 mensen in de generatie boven mij — van vaders- en moederskant samen. familie en aangetrouwd — zijn er al voorzover ik er weet van heb tenminste 6 mensen door getroffen, waarvan sinds gisteren 3 dodelijk. Dat is 50% respectievelijk 25% van de groep. Ik weet niet of dat ‘normale’ getallen zijn, maar ik voelt enorm hoog.

En dus ga je zoeken in de on-line beschikbare informatie, en blijken het inderdaad ‘normale’ getallen te zijn. In Nederland is kanker doodsoorzaak nummer 2, gemiddeld in een kwart van de gevallen. Naarmate men ouder wordt neemt het deel dat er aan sterft af. Los daarvan geneest ook nog altijd een fors deel van de kanker (2 op de 5, ruwweg)

Dus pak die middelbare schoolfoto er maar eens bij. Ik ben nu in de dertig, op de foto staan 24 kinderen. In de komende 30 jaar zullen daarvan 6 sterven aan kanker, en nog eens 4 zullen het krijgen en genezen.

Het is iets waar heb ik nog nooit bij stil gestaan. Waarschijnlijk ook om dat het helemaal geen fijne gedachte is. Eentje om — mogelijk geforceerd — zover mogelijk van je vandaan te houden. En mocht het ons ooit overkomen, dan zullen we er dan mee moeten omgaan.

Ik…

(… eh… ik merk dat ik, oh zo vaak, wil beginnen met het woordje ‘ik’. Ik heb, natuurlijk, vroeger te horen gekregen dat beginnen met het woordje ‘ik’ niet zo netjes is. Ik voel me er ook elke keer wat ongemakkelijk bij, maar ik kan niet anders dan onderkennen dat ik, ‘ik’ dus, hier nogal centraal sta.)

… eh… ik wil heus niet elke dag exact documenteren wat ik meemaak. De weg die ik moest gaan om op mijn werk te komen, vanochtend, was echter van dien aard dat ik ‘m graag — for future reference — wil bewaren. Het regende wat, dat was al. Geen hagel, geen ijzel, geen storm, geen bakken blaren op de rails. Maar op het overstappunt werd me meegedeeld dat ‘wegens een verstoring’ de metro naar Isolatorweg een vertraging had van 30 minuten. Natuurlijk wordt dit niet omgeroepen op de plaats waar ik mijn reis start, en nog voor andere opties kan kiezen (terug naar huis: fietsen, of met de trein,) maar pas als ik me al gecommiteerd heb aan reizen naar dit overstappunt.

Terwijl de geaffecteerde computermeneer nog aan het spreken was over de verstoring rolde op het tegenover gelegen perron een alternatief binnen. De eerste poging lukte het de computermeneer ook niet om uit te spreken (“een vertraging van *storing*-g minuten”), toen helder was dat het om 30 minuten ging, was het alternatief alweer weg. Toch naar dat andere perron, want 30 minuten wordt natuurlijk meer, want ik krijg mijzelf — en ik zou dat ook niet eens willen — natuurlijk nooit van zijn levensdagen in de eerste metro na 30 minuten geperst.

Het alternatief bracht me naar een treinstation van waar ik kon overstappen op de trein naar Zuid WTC, die echter zo vol zat — ook door een vertraging — dat niet iedereen van het perron erbij kon. En dan blijf ik net zo lief even staan wachten op de intussen ook wat vertraagde maar halflege trein er kort achteraan. In deze trein kon ik nog even meelezen met het buurmeisje dat het Cultureel Supplement doornam, het had ditmaal een openingsartikel over het nieuwe boek van Hanneke Groenteman. Enige gratuite grappen over dik schoten me te binnen [1], en daarna kon ik er bij Zuid WTC uit.

Eigenlijk wist ik het wel, maar natuurlijk niet zo actief, Zuid WTC is een bouwput. Over de gehele breedte ligt momenteel een vlakke betonnen bak, een instant regenplas, hekken en gevel voorkomen dat je er omheen kunt. Enige optie is: erdoor. Met natte vieze schoenen mis ik mijn aansluitende bus, en loop — onderwijl ingehaald door een volgende bus — naar de halte waar ik meerdere kansen heb.

De bus erna brengt me naar de plaats waar ik kan overstappen op de tram die bij het werk stopt. Op weg naar de overstapplaats rijden we achter de tram, maar we kunnen de baan af, en halen de tram in. Dan staat er een pick-up achtige wagen te telefoneren, zodanig schuingeparkeerd dat de bus er niet langs kan. Wachten tot de tram er langs was en dan om de wagen heen. Uiteindelijk stoppen tram en bus gelijk. Ik haast me richting tram, zebra over. 3 Aanstormende plebejer-busjes geven gas bij het zien van mensen die de zebra dreigen over te steken en met mijn medebusreizigers moet ik wachten. Net lang genoeg om de deuren van de tram kans te geven te sluiten.

Ik besluit het laatste stuk dan maar te lopen: “To hell met het verkeer,” en word gelukkig op het laatste stukje nog twee keer door een tram voorbijgereden. Uiteindelijk ben ik 25 minuten te laat. Ik heb de vertraagde metro over deze afstand comfortabel weten te verslaan.

++

[1] “Oprah Winfrey als rolmodel,” stond er te lezen. ‘Hmpf,’ dacht ik, ‘dat valt toch wel mee? Ze moet nog wat meer aankomen eer ze eenvoudig voort te rollen is.’ En — hoewel ik eigenlijk geen kwaad van Hanneke Groenteman wil spreken, daarvoor waardeer ik haar te zeer — bedacht ik me dat iemand die haar eetfrustratie van zich af schrijft, maar schrijffrustraties van zich af eet, nog wel een tijdje bezig zal zijn.

Simpel is: boodschappen doen voor het hele gezin van slechts 7 Euro. Je keus is gelimiteerd. Simpel is moeten leven van te weinig. Je kunt het nergens aan uitgeven, je leven is een laveren tussen peilloze financiële afgronden. Simpel is het, te weten dat je je leven met de keuzes niet beïnvloedt. Simpel, je kan vaak maar 1 ding kiezen. En als zelfs dat niet meer kan, dan moet je iets laten, iets opgeven. Je weet hoeveel de dingen je kosten, je weet hoeveel je te kort komt. Je weet, dat je niet zoveel te kiezen hebt om nog af te stoten. Ook hier is je keuze beperkt, zijn de randvoorwaarden duidelijk. Ze zijn met dikke rode strepen aangebracht.

Ingewikkeld is het om keuzes te maken, terwijl de keuze enorm uitgebreid is en niemand over een werkende toekomstbril beschikt. Extra druk is er dan, te weten dat het een fiks verschil kan maken voor de loop van je leven. Te weten dat keuzes het verschil kunnen maken tussen veel eerder stoppen met werken (als dat tenminste nog gedoogd blijft) en tot een steds verder vooruit geschoven datum werken blijven.

Mateloos ingewikkeld is het, om een keuze te moeten maken hoe je de koop van een huis gaat financieren. Het enorme, kleverige web aan mogelijkheden, kansen, risico’s, verzekeringen, kosten dat bovenop je geworpen wordt, het verlamt en beperkt je vrijheid. Het moge dan zo eenvoudig zijn om te wennen aan een bestedingsniveau, het vooruitzicht dat elk jaar weer opnieuw te moeten handhaven of te verbeteren kan een loden last zijn, te bedenken hoe je dat gaat lukken is zeker niet zo eenvoudig.

Waar ik naar toe wil met deze schetsen, dat weet ik niet precies. Ik weet dat er wat onrust is om me heen. Maar gevaar? Dan moeten de voortekenen toch bedriegen. Verder weet ik — zelfs uit de eerste hand — dat zo’n simpele situatie vaak een soort verdovende berusting tot gevolg heeft. Wat iedereen, niet in zo’n sitatie en er nooit in gezeten, ook roept over eigen verantwoordelijkheid.

Ik geloof er niet zo in, dat wanneer je mensen harder slaat, dat ze daarvan zelfbewuster worden, ondernemender, actiever en creatiever. In plaats van nog geslagener.

Het erge is dat ik nu al niet meer weet of het op een Nederlandstalige zender was (Nederland 3 en de Belg zijn kandidaten) of dat het op de BBC werd uitgezonden. In elk geval was het een programma van Alain de Botton en ging het over wat filosofie in het dagelijks leven je kan leren, hoe het je kan steunen. The Consolations of Philosophy.

Het ging over Nietsche, en één van de punten die gemaakt werd was de constatering dat Nietsche zijn vrienden en verwanten altijd enorm veel tegenspoed wenste. Tegenspoed te overwinnnen is het hoogst haalbare voor de mens: daarin stijgt hij boven zichzelf uit en daaruit put hij de positiefste gevoelens. Daarvan wordt hij — kortom — een beter mens, zou je kunnen zeggen. En dat wenste Nietsche iedereen toe. Vrienden en kennissen die tegenspoed hebben overwonnen maken op mij vaak een stabiele, krachtige indruk en over het algemeen gaan ze niet gebukt onder de tegenspoed die ze achter de rug hebben. Dus die observatie zou de stelling staven.

Er is een jongen, hij is waarlijk een zondagskind. Het hele leven geluk gehad, zonder echt te beseffen hoe uitzonderlijk zijn voorspoed is en dat zoiets niet iedereen ten deel valt. De gang van zaken verschaft hem simpelweg het idee dat de wereld op die manier in elkaar steekt, dat het zijn plaats er in is om alles naar de hand gezet te krijgen. Je kunt hem er om benijden, en ja hoor, dat heb ik ook gedaan.

Maar wanneer je ziet hoe slecht hij in staat is kritiek te verdragen, hoezeer hij het geluk dat hem ten deel viel is gaan zien als een uiting van de eigen superioriteit, hoe weinig hij zich kan inleven in een leven van een ander dat niet met eenzelfde voorspoed steeds beter, steeds hoger gaat, hoezeer hem dat parten speelt werkelijk mensen aan zich te binden. Als je dat allemaal ziet, dan weet je dat ook hij het slachtoffer is, dat het leven hem ook een enorme hak heeft gezet.

Zeg, ken je die grap van die mensen die naar Frankrijk gingen? Nou, die gingen niet. Althans, niet meteen. Gehik in de motor veroorzaakte dat. Nou ja, gehik. Bij gehik denk je eerder aan oprispingen en er was eerder sprake van negatieve oprispingen, nu en dan wegvallende motorkracht. Het gilde der monteurs wist echter niet het probleem te localiseren en na het — in mijn ogen redelijk random — vervangen van enkele onderdelen overkwam het ons in elk geval minder vaak en minder erg.

En zo belandden we alsnog temidden van een appelboomgaard in het hart van de Calvados, en dat was niet mis. De camping was onlangs toegevoegd aan het kleine-camping-boekje van de ANWB, dus je kon er met alle kampeerders Nederlands communiceren. Maar omdat het het kleine-camping-boekje van de ANWB betrof, en het een camping zonder zwembad en disco was [1] viel zelfs dat negatieve aspect ook nog wel te verdragen.

Goeddeels uitgerust zijn we al weer veel te snel met werken begonnen. Zo gaan die dingen. Eens kijken of ik met terugwerkende kracht nog wat leeggebleven dagen hier kan vullen.

++

[1] Of zoals de in BMW op bezoek komende dochter, met kaalgeschoren vriend met tattoo, van de lui in een bungalow tent verderop, kauwgumkauwend stelde: “Ja, ik ga hier niet blijven, hoor. Het is hier veel te saai!”

Dit wordt een somber stukje. Ik heb nog even aan mijn kruis gevoeld en werd daar nog helemaal niets van een penopauze gewaar, dus daar kan het niet aan liggen. Maar toch wordt dit een somber stukje.

Na een aantal zwart-wit foto’s van 10 jaar geleden, kun je niet anders dan even terugdenken aan die tijd. Op het randje van nog studeren hield ik me in mijn vrije tijd vooral bezig met muziek, fotograferen en schrijven. Voor alledrie had ik op z’n minst een zekere mate van talent en meer dan eens werd ik aangespoord me op één daarvan te richten en er goed in te worden.

Nu, tien jaar later, moet ik concluderen dat ik me in de muziek, noch in het fotograferen, noch in het schrijven feitelijk verder heb ontwikkeld. Nog steeds sta ik op ongeveer het niveau dat ik toen had. Altijd heb ik de gedachte gehad dat wie stil zit nog alle kanten op kan, daaruit voor mezelf rationaliserend dat als ik niet voor één van de drie kies, ik nog alles kan gaan doen.

Misschien is dat wel waar, en geldt het nog steeds, maar eigenlijk vermoed ik dat er niet zoiets bestaat als ‘stil zitten, zodat je nog alle kanten op kunt.’ Omdat je simpelweg niet stilzit in de tijd. Ik kijk terug op de tien jaar en de dingen die ik leuk vindt. Zaken waarvan ik mezelf altijd heb voorgehouden dat ik me daarmee kan uitdrukken en me daarin kan ontwikkelen. Ik kijk terug en realiseer me dat ik daar eigenlijk 10 jaar niets aan gedaan heb.

Het stukje over Oedipus deed me er aan herinneren dat ik eigenlijk nog nooit naar een toneelvoorstelling ben geweest. Althans, nooit echt. Ik weet dat het tijdens de middelbare school het één en ander werd georganiseerd, en ik ben meer dan eens in het theater geweest om naar cabaret te kijken. Maar een toneelstuk. of eigenlijk een Toneelstuk, klassiek of modern, dat is iets dat ik nog nooit bezocht heb.

Misschien is het dichtst wat er bij komt — en het in gemaniëreerdheid zelfs overtreft — en waar ik dan tenminste wel geweest ben opera. Op de een of andere manier voelt opera — Opera, sorry — aan alsof je er met een aangepaste basishouding naar moet kijken. Je beleeft iets dat, mede doordat het op muziek is toongezet, zodanig stilistisch is dat je het (of liever het je) met een ongeïnteresseerde basishouding niet zomaar grijpen kan.

Muziek zonder toneel, film, cabaret, een boek, TV, sport, als het goed is grijpt het je. Daar zou je juist werk voor moeten doen om je niet te laten grijpen door het geheel. Het is mijn onbetwistbare vooroordeel dat voor Toneel je ook een zekere basishouding aan moet nemen om te voorkomen dat het je onglipt. Raar toch, want ik ben snobistisch en niet wars van elitair, dat ik eigenlijk nog nooit een toneelvoorstelling heb bezocht.